Afronden van het leven

Waaraan kunnen we aandacht besteden bij afronden dit leven?

voorbereiding op het levenseinde

loslaten

Sterven betekent op verschillende niveaus afscheid nemen. Van familie, vrienden en anderen die veel voor ons betekenen. Van voorwerpen en gewoonten waaraan we gehecht zijn geraakt. Afronden van aards leven is een ingrijpend proces. Het verloopt in stappen. Dit proces begint vaak al geruime tijd voor het moment van sterven. (Innerlijke) voorbereiding en afscheid nemen van het leven op aarde kent vele kanten. Deze fase is er niet (bewust) in geval van plotseling overlijden.

fysiek

Fysieke aspecten gaan over tastbare zaken. Lichamelijke aftakeling, klachten, maar ook afscheid van (t)huis, bezittingen, huisdier(en) en omgeving.

veelzijdig proces

emotioneel en mentaal

Afscheid nemen kan gepaard gaan met intense gevoelens, heftige emoties en gedachten. Het meest wezenlijke afscheid vraagt meestal veel in emotioneel en mentaal opzicht.

sociaal | relaties

Ieder staat in relatie tot anderen: een (levens)partner, kinderen, familie, vrienden, collega’s, bekenden en overige relaties. Van hen moeten we afscheid nemen en zij van ons.

spiritueel

In het zicht van het einde van het leven komen vaak de wezenlijke vragen over het leven, de dood en zingeving. Soms ontstaat de wens tot gesprek hierover met anderen.

veranderingen laatste levensfase

In de laatste levensfase kan er veel veranderen. Op lichamelijk vlak, huisvesting, in relaties en in financieel opzicht. Als gevolg van een vorm van beperking, (ernstige) ziekte of lichamelijke achteruitgang, kan een moment komen dat het niet langer haalbaar is om de eigen belangen goed te behartigen.

Levenstestament

Het kan wenselijk zijn iemand te machtigen om persoonlijke, financiële en medische zaken te regelen.

Meer informatie over het levenstestament is te vinden op de landelijke website van notarissen.

beslissingen rondom levenseinde & zielsperspectief

In de laatste levensfase moeten soms moeilijke (medische)beslissingen worden genomen. Of keuzes omdat lichamelijk of psychisch lijden ondraaglijk is geworden.

ernstige ziekte & medische behandeling(en)

In geval van afnemende gezondheid en ernstige ziekte wordt soms alles in het werk gesteld om het leven te behouden of verlengen. Sterven moet zo lang als mogelijk worden voorkomen. Bij de afweging voor mogelijke (levensverlengende) medische behandeling kan het besef dat leven niet ophoudt met de dood een heel ander licht werpen op te maken keuzes.

euthanasie | psychisch lijden | zelfdoding

Bij de overweging om wel of niet euthanasie toe te passen wordt vaak vooral gekeken vanuit de materiële (tastbare) kant van het leven. Beslissingen om het leven actief te (laten) beëindigen hebben ook invloed op de ziel. Velen zijn zich niet bewust van deze gevolgen.

Het menselijk lichaam is niet alleen materie. Het lichaam is de drager van onze unieke zielsenergie.

Het bewustzijn heeft in het lichaam een unieke “afdruk” achtergelaten.

Daarnaast wordt aangenomen dat het fysieke lichaam een eigen bewustzijn heeft.

orgaandonatie

Bij orgaandonatie worden organen doorgaans beschouwd als vervangbare en uitwisselbare onderdelen van het lichaam.

Het lichaam wordt gezien als materie. Bij orgaandonatie wordt maar zelden aandacht besteed aan de inwerking van de ziel op het lichaam. Terwijl de verwevenheid van lichaam en ziel belangrijke consequenties heeft voor gever en ontvanger.

(medische) keuzes in de laatste levensfase

Van gedachten wisselen over wat dit persoonlijk betekent?

Kijk voor mogelijkheden van individuele begeleiding of groepsactiviteiten op de pagina Aanbod.

Leven eindigt niet met de dood.

laatste levensfase en sterven

stervensproces

Meer informatie over de verschillende fasen in het stervensproces tot aan het moment van overlijden is te vinden op de site van het Landelijk Expertisecentrum Sterven.

innerlijke voorbereiding op het hiernamaals

Spirituele domein

De ziel gaat naar de aarde met een vrije wil. De ziel heeft de wens om te kunnen groeien in bewustzijn.

Dat betekent een toename van (innerlijke) wijsheid, Licht en Liefde.

innerlijke blik

Voorafgaand aan de incarnatie is voor ieder leven een levensplan tot stand gekomen. Ervaringen, gebeurtenissen en ontmoetingen zijn niet toevallig maar dienen een doel van de ziel. Deze ontwikkeling en groei gaat over het innerlijk.

levensoverzicht

Na de dood krijgen we ons geleefde leven in het geheel en in alle details terug te zien. We kunnen daarop voorbereiden door na te gaan of we ons bewust zijn van dat zielsverlangen, daar gehoor aan geven en daarnaar leven.

Terugblikken op het leven gaat om de betekenis van gebeurtenissen leren zien.

terugkijken op geleefde leven

Voor deze terugblik gaat het erom de diepere innerlijke betekenis van de ervaringen te ontdekken. Hierbij kunnen we een aantal aspecten in het oog houden:

inkeer | zelfreflectie

De volgende vragen kunnen daarbij helpen:

Deze vragen geven een ingang om op een brede en eerlijke wijze terug te kijken. De antwoorden leiden tot een diepgaande zelfkennis en innerlijke ontwikkeling.

postitief | Licht

De positieve kant van het leven is waarmee en hoe we voor anderen iets waardevols hebben betekend. Het gaat om dingen die vanuit een bewuste keuze (met liefde) zijn gedaan voor een ander, klein of groot.

negatief | schaduw

Ieder leven kent ook lastige emoties, angsten, minder leuke eigenschappen Deze worden vaak onderdrukt en verborgen gehouden, voor onszelf en voor anderen. Door dit onder ogen te zien, kan het transformeren en lichter worden.

motief

Bij overdenken van het leven kunnen we ons afvragen door welke belangen we ons vooral hebben laten leiden. Wat is de drijfveer geweest bij keuzes en de dingen die we hebben gedaan?

bewustwording

Door ervaringen op een diep niveau te overzien, worden we bewust van de echte betekenis van de levenservaring of de levensles ervan.

Wat in dit leven in het bewustzijn is gekomen en innerlijk is doorleefd,
is van invloed op de start in de niet fysieke wereld.

nog te doen of afmaken

Het opmaken van de (eind)balans kan zaken aan het licht brengen die nog aandacht vragen. Dit kan gaan over onszelf, levensthema’s, onafgemaakte zaken of relaties.

Het is bijvoorbeeld mogelijk om bewust aandacht te besteden aan:

(rechtzetten van) eigen handelen of nalaten
(laten corrigeren) zelfbeelden
(acceptatie) donkere kant persoonlijke eigenschappen
(leren van of doorbreken) herhalende patronen
(bewustworden of overstijgen) levensthema's
(helen van) angst, pijn & verdriet, schuld & schaamte
(helen) verstoorde of verbroken relaties

zuiveren | innerlijk opruimen

Een terugblik op het leven kan doen beseffen dat er dingen zijn die we anders hadden kunnen of willen doen. Het is mogelijk om hierin bij leven nog stappen zetten door vergeving.

Zuiveren kan plaatsvinden en effect hebben op verschillende niveaus.

Innerlijk werk leren we meestal niet in de opvoeding, niet op de lagere school, voortgezet onderwijs. Ook in religie of binnen de kerk wordt weliswaar, maar de concrete individuele toepassing is geen vanzelfs prekendheid. Innerlijk werk is vooral een weg van zelfstudie en inspiratie van een voorbeeld of mentor.

hulp bij innerlijk werk - zelfreflectie | leren vergeven

Individuele ondersteuning bij het stellen van relevante vragen en open en eerlijk naar jezelf kijken?

Zelf vergeving leren en toepassen als (levenseinde)voorbereiding?

Kijk dan verder op de pagina voor één-op-één-begeleiding of groepsactiviteiten.

Innerlijke ogen

De ogen van het hart zijn bepalend voor wat bewust kan worden ervaren. Door angst wordt waarneming beperkt. Openheid en vertrouwen zorgt voor een bredere blik.

Hoe meer innerlijk verwerkt is, hoe lichter de doorgang naar andere dimensies.

belang innerlijke voorbereiding

Net als op aarde geldt voor het leven hierna dat we zullen ervaren wat we ten diepste geloven. Wat we bewust kunnen meemaken tijdens het overgaan hangt samen met de ontwikkeling van het Bewustzijn. Daarom is het zinvol (onbewuste) overtuigingen, vragen, angsten en twijfels, ook met betrekking tot het levenseinde, op te sporen.